“မရီးချေ၊ မရီးချေ၊ ရေတဆိပ်ချေပြီး ပါလာလေ”
ရခိုင်လူမျိုးတို့ ၏ အမျိုးသမီးများအပေါ်လေးစားတန်ဖိုးထားမှုကို အတာသက်ြန် ဆင်နွဲပုံက ဖော်ပြနေသည်။ အမျိုးသားများသည် အမျိုးသမီးများ ကို ရေတခွက်လောင်းဖို့ နှိမ့်ချစွာခွင့်တောင်းရသည်။ အမျိုးသမီးတို့၏ ကာအိန္ဒြေကို မထိပါးစေသော အပြုအမူဖြင့်သာ ရေလောင်းခွင့်ရှိသည်။ ရခိုင်တို့၏ ကျေးလက်သက်ြန်များသည် လူစည်ကားသော မြို့ပြ သက်ြန်တွေထက် ပိုပြီး ချစ်စဖွယ်ကောင်းပါသည်။

ရခိုင်သင်္ကြန်ကို အဆင့် (၃) ဆင့်ဖြင့် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမအဆင့်အနေဖြင့် သင်္ကြန်အကြိုနေ့တွင် ရခိုင်လှပျိုဖြူများစုပေါင်းကာ အမွှေးနံ့သာတုံးများကို ကျောက်ပြင်ထက်၌ စိတ်ရှည်လက်ရှည် သွေးကြသည့် “နံ့သာသွေးပွဲ” ကို ကျင်းပကြသည်။

ထိုသို့ သွေး၍ရရှိလာသော နံ့သာရည်များကို ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် ဘုရားပုထိုးများသို့ သွားရောက်ကာ ဘုရားရေသပ္ပာယ်ကြပါသည်။
ဘုရားရေသပ္ပါယ်ရန်သွားရောက်ရာမှာလည်း မိန်းကလေးများသည် အတာခွက်များကိုင်ဆောင်ကာ ၊ ဘုရားကို ဦးစွာ ရေသပ္ပါယ်ခွင့် ရှိသည်။ ရခိုင်လိုပီပီသသ ပြောလျှင်တော့ “ဘုရားရီချိုး” တယ်လို့ ခေါ်ဆိုကြပါတယ်။
အမွေးနံ့သာများ နဲ့ ဘုရား ရီချိုးပြီးလျှင် ၊ အမျိုးသားများက သန့်ရှင်းသောအဝတ်များဖြင့် ဘုရားကို ခြောက်သွေ့ စင်ကြယ်သွားအောင် သန့်ရှင်းရသည်။

ရခိုင်တို့၏ ထူးခြားသော စည်းကမ်းမှာ ဘုရားရှင်ကို အမွှေးနံ့သာရည်ဖြင့် ရေသပ္ပာယ်ခြင်း မပြုရသေးမီ လူချင်းရေပက်ကစားခြင်းကို လုံးဝမပြုလုပ်ရဟူသော စည်းကမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲ ပြီးဆုံးသည်နှင့် ရခိုင်သင်္ကြန်၏ အထူးခြားဆုံးနှင့် အသက်ဝင်ဆုံးဖြစ်သည့် “လောင်းလှေသင်္ကြန်” ပွဲတော်ကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဆင်နွှဲကြပါတော့သည်။

ကျေးရွာတိုင်းလိုလိုပင် အုန်းလက် မဏ္ဍာပ်များပြုလုပ်ထားပြီး ထို မဏ္ဍာပ်ထဲတွင် လောင်းလှေကြီးကို ရေအပြည့် ဖြည့်ကာ ထည့်ထားသည်။

ရခိုင်ဒေသ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သော လောင်းလှေများကို ကုန်းပေါ်သို့တင်ကာ ရေလှောင်ကန်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းမှာ ရခိုင်သင်္ကြန်၏ တစ်မူထူးခြားသော ရိုးရာအလှတရား ဖြစ်ပါသည်။

ထိုမဏ္ဍပ်အတွင်းရှိ လောင်းလှေကြီး၏ တစ်ဖက်တွင် ဝတ်စုံများဖြင့် လှပဝေဆာနေသော ရခိုင်လှပျိုဖြူလေးများက တန်းစီရပ်ကာ ရေပက်ရန် အသင့်စောင့်ဆိုင်းနေကြပါသည်။

ရခိုင်သင်္ကြန်သည် စည်းကမ်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို အခြေခံသဖြင့် မဏ္ဍာပ်အတွင်းရှိ အမျိုးသမီးများနှင့် အပြင်ဘက်မှ အမျိုးသားများကို အတားအဆီးများဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲခြားထားပါသည်။

အမျိုးသားများက မိမိတို့ ရေလောင်းလိုသည့် အမျိုးသမီးထံသို့ သွားရောက်၍ “မရီးချေ၊ မရီးချေ၊ ရေတဆိပ်ချေပြီး ပါလာလေ” ဟု ယဉ်ကျေးစွာ ရေတောင်းရပြီး အမျိုးသမီးက ဖလားဖြင့် ရေခပ်၍ အမျိုးသား၏ ဖလားထဲသို့ ထည့်ပေးမှသာ စတင်ပက်ရခြင်းမှာ အလွန်ချစ်စရာကောင်းသော ဓလေ့တစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။

သို့သော် ရေပက်မည့် မိန်းကလေးများသည် အိမ်ထောင်မရှိသူ ၊ အပျိုစင်တွေ ဖြစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုအပျိုစင်များ ကို ရေပက်ချင်သော အမျိုးသားများက အသုတ်လိုက် တန်းစီစောင့်ဆိုင်းရသည်။

ဥပမာ လှောင်းလှေ တစ်ဖက်ခြမ်းတွင် အပျိုစင် ဆယ်ဦးရှိပါက လူပျိုးအမျိုးသား ၁၀ ဦးသာ ဝင်ရောက် ရေပက်နိုင်သည်။ နောက်ထပ်ရေပက်လိုသော လူပျိုများသည် ရှေ့တစ်သုတ်ပြီးအောင် စောင့်ဆိုင်းရပါသည်။

လောင်းလှေတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရပ်ကာ ရေခွက်ငယ်များဖြင့် ခပ်သွက်သွက် ခပ်၍ ၊ အပျိုလူပျို အချင်းချင်း မြန်မြန်ပက်ကြပုံမှာ အလွန်ပင် ပျော်ရွှင်စရာ ကောင်းလှပါသည်။

တစ်ဦးချင်း မျက်နှာချင်းဆိုင်သူများသာ ပက်ရပြီး အခြားသူကို ကျော်၍မပက်ရဟူသော စည်းကမ်းချက်ဖြင့် ကစားကြရာတွင် လောင်းလှေထဲမှ ရေကုန်သည်အထိ အားပါးတရ ဆင်နွှဲကြပါသည်။

ဤသည်ကို “မျက်နှာချင်းဆိုင် ရေပက်ရင်း သံယောဇဉ်ရှာပုံ” ဟု ရခိုင်စာရေးဆရာများ က ရသမြောက်စွာ တင်စားကြပြီး
ရှေးခေတ်ကာလများတွင် လူငယ်ချင်း လွတ်လပ်စွာ တွေ့ဆုံခွင့်ရသည့် အခွင့်အရေးလည်း ဖြစ်ပါသည်။

ဒီလောင်းလှေ ရေကစားနည်း မှာ လူငယ်တို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုလည်း ပေးထားသည်။ လူပျိုများသည် မိမိသဘောကျသော မိန်းကလေးကို ရေ လောင်းရင်း ချစ်စကား၊ ကြိုက်စကားများကို ပြောဆိုနိုင်ပြီး ထိုအချိန်တွင် မိဘနှင့် မောင်ဘွားများက ဝင်ရောက်တားဆီးခြင်း မပြုရဟူသော ချစ်စရာကောင်းသည့် နားလည်မှု ဓလေ့လည်း ရှိပါသည်။

ရှေးရခိုင်ရွာကြီးများတွင် မိမိနှစ်သက်သော မိန်းမပျိုကို လူပျိုစကားမပြောရဲသော ၊ လူပျိုများအတွက် အခွင့်အရေးတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ပါသည်။ ဒါကြောင့် မိမိနှစ်သက်သော မိန်းကလေး ရှိရာ ရပ်ရွာသို့ လူပျိုများက လာရောက် တည်းခိုရင်း ရေကစားလေ့ရှိသည်။

ရခိုင်မင်္ဂလာစည်တော်သံ၊ ဝါးလက်ခုပ်သံများနှင့်အတူ “တစ်နှစ်တစ်ခါ သင်္ကြန်ကျ၊ ပျော်လဲပျော်ရပါရေ၊ ပိုးလဲပိုးရပါရေ” ဟူသော သံချပ်သံများက ရခိုင်သင်္ကြန်၏ ပျော်ရွှင်မှုကို ပိုမိုသက်ဝင်စေပါသည်။

ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်သည် ရေပက်၍ ပျော်ရွှင်ရုံသက်သက် မဟုတ်ဘဲ ခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နှင့် လူမှုရေး စည်းလုံးမှု ၊ အမျိုးသမီးများအပေါ် တန်ဖိုးထားမှု ၊ လွတ်လပ်မှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ရခိုင်တို့၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ဝိသေသတစ်ခု လည်း ဖြစ်ပါသည်။

အထွီးဘုံ ၊ လေးဝတီFM