ညနေခင်း နေဝင်ဆည်းဆာအချိန် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း၏ ငွေရောင်သဲသောင်ပြင်ပေါ်သို့ လှိုင်းလုံးကလေး များက တိုးဝှေ့ပွတ်သပ်နေကြသည်။ ထိုလှိုင်းသံများကြားတွင် နှစ်သန်းပေါင်းများ စွာကတည်းက သမုဒ္ဒရာခရီးကို ဖြတ်သန်းလာခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းခရီးသည်ကြီးများ ရှိနေကြသည်။ ထိုသူတို့မှာ အခြားမ ဟုတ် ကျွန်တော် တို့၏ ပင်လယ်ပြင်တွင် ခံ့ညားထည်ဝါစွာ ရှင်သန်နေကြသည့် ပင်လယ်လိပ်ကြီးများ ပင် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင် အထူးသဖြင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မျိုးတုန်းရန် အန္တရာယ်ရှိနေသည့် ပင်လယ်လိပ်မျိုးစိတ် (၅) မျိုး လိပ်ဇောင်း လျား၊ လိပ်ကြက်တူရွေး၊ပြင် သာလိပ်၊ လိပ်လှောင်း၊ လိပ်ခွေး တို့အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော ခိုနားရာ၊ ဥချရာ ရိပ်မြုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

၎င်းတို့သည် ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖြတ်ကျော်ကာ မိမိတို့ မွေးဖွားရာ ကမ်းခြေသို့ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရန် ပြန်လာတတ်သည့် အိမ်ပြန်သူများလည်း ဖြစ်ကြသည်။

သို့သော် ယနေ့အချိန်တွင် ဤခရီးသွားကြီးများ၏ အိမ်အပြန်လမ်းသည် မလုံခြုံတော့ပါ။ လူသားတို့၏ စည်းကမ်းမဲ့ ပလတ်စတစ်စွန့်ပစ်မှုများ၊ တရားမဝင် ဥခိုးယူစုဆောင်းမှုများနှင့် တံငါပိုက်များတွင် မတော် တဆ ငြိတွဲသေဆုံးမှုများကြောင့် ၎င်းတို့သည် မျိုးတုန်းပျောက်ကွယ်မည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကို အပြင်းအထန် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

အထူးသဖြင့် ကမ်းခြေများတွင် အလင်းရောင်နှင့် အဆောက်အအုံများ များပြားလာခြင်းက လိပ်မကြီးများ ဥချရန် နေရာရှာဖွေခြင်းကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေလျက်ရှိသည်။

ပင်လယ်လိပ်များသည် အလှကြည့်သက်သက် သတ္တဝါများ မဟုတ်ကြပါ။ ၎င်းတို့သည် ပင်လယ်ရေထုကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည့် “ဒီရေနီ” (Red Tide) ဖြစ်ပေါ်စေမည့် အရာများကို စားသုံးပေးခြင်းဖြင့် ရေထုကို သန့်စင်ပေးကြသည်။

ထို့အပြင် ပင်လယ်မြက်နှင့် ရေညှိများကို စားသုံးကာ ၎င်းတို့စွန့်ထုတ်လိုက်သော အညစ်အကြေးများကို ငါး၊ ပုစွန်များက ပြန်လည်စားသုံးကြသဖြင့် အဏ္ဏဝါအစာကွင်းဆက် (Food Chain) လည်ပတ်မှုအတွက် လည်း မရှိမဖြစ် အရေးပါလှပါသည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ငါးဆယ်အတွင်း ပင်လယ်လိပ်ကောင်ရေသည် လူတို့၏ ပယောဂနှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများ ကြောင့် အလျင်အမြန် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ လိပ်မကြီးတစ်ကောင်သည် တစ်ကြိမ် လျှင် ဥ (၁၀၀) ကျော်ဥသော်လည်း ရှင်သန်မှုနှုန်းမှာ အလွန်နည်းပါးလှသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၎င်းတို့ရင်ဆိုင်နေရသော အဓိကခြိမ်းခြောက်မှုများမှာ တရားမဝင် လိပ်ဥ စုဆောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ စားသုံးရန်နှင့် ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချရန်အတွက် လိပ်ဥများကို တရားမဝင် ခိုးယူတူးဖော်ခြင်းသည် အဓိကပြဿနာအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

လိပ်ဥတစ်လုံးကို တစ်ဒေါ်လာခန့်အထိ ဈေးရရှိနိုင်ပြီး ၎င်းသည် ကြက်ဥတစ်လုံးထက် ဆယ်ဆခန့် ဈေးပိုများနေခြင်းက ဤလုပ်ရပ်ကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အဓိက စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပင်လယ်လိပ်များကို ကာကွယ်ရန် ခိုင်မာသော ဥပဒေများ ချမှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တွင် တွေ့ရှိရသော ပင်လယ်လိပ်မျိုးစိတ် (၅) မျိုးလုံးကို “လုံးဝကာကွယ်ထားသော တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်များ” အဖြစ် နိုင်ငံတော်မှ တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည်။

ဤဥပဒေအရ ပင်လယ်လိပ် သို့မဟုတ် လိပ်ဥများကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ စုဆောင်းခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ လက်ဝယ်ထားရှိခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းသည် တရားမ ဝင်ပါ။

သို့သော် ကာကွယ်ရေးဥပဒေများ ရှိနေသော်လည်း ထိရောက်စွာ အရေးယူနိုင်မှု အားနည်းနေခြင်းကြောင့် တရားမဝင် လုပ်ဆောင်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး စီးပွားဖြစ် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြု သော ပိုက်များ၊ ကြိုးများတွင် မတော်တဆငြိမိ၍ သေဆုံးရခြင်းသည် ပင်လယ်လိပ်များအတွက် အဓိက အသက်အန္တရာယ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နေသည်။

ဒီဇင်ဘာလ မှ မတ်လအတွင်း သည် ပင်လယ်လိပ်များ ဥဥသားပေါက်ချိန် ဖြစ်သည်။

လိပ်ဥတစ်လုံး၏ တန်ဖိုးသည် ငွေကြေးအရ မများသော်လည်း မျိုးစိတ်တစ်ခုလုံးအတွက်မူ အစား မထိုးနိုင်သော ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်သည်။

ညဘက်တွင် ဥဥရန် တက်လာသော လိပ်မကြီးများကို ဓာတ်မီးဖြင့်ထိုးခြင်း၊ အသံကျယ်ကျယ်ပြု လုပ်ခြင်းဖြင့် မခြောက်လှန့်ပါနှင့်။ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့်လည်း ကမ်းနီး၊ ကမ်းဝေး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများတွင် လိပ်များ မတော်တဆ ဖမ်းဆီးမိခြင်းမှ ကင်းဝေးစေရန် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်သင့်ပြီး၊ ဖမ်းမိပါကလည်း ညင်သာစွာ ပြန်လွှတ်ပေးရန်လိုအပ်ပါသည်။

ပင်လယ်လိပ်များ၏ ရှင်သန်မှုသည် ကျန်းမာသော သမုဒ္ဒရာဂေဟစနစ်၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရခိုင်ဒေသ ၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ သဘာဝအမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။

ဤရှေးဟောင်းခရီးသည် များ၏ ရှင်သန်မှုသည် ကျွန်တော် တို့၏ ကမ်းရိုးတန်းစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဥပဒေလေးစားလိုက်နာမှု၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။ သူတို့၏ အနာဂတ်ကို ဖန်တီးခွင့်ပေးမည်လော သို့မဟုတ် ပျက်သုဉ်းစေမည်လောဆိုသည်မှာ ကျွန်တော်တို့၏ ရွေးချယ်မှု ပင်ဖြစ်ပါသည်။

အထွီးဘုံ- လေးဝတီFM

#ရခိုင်#သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်#လိပ်#ပင်လယ်လိပ်