စပါးစိုက်တဲ့ တောင်သူ လယ်သမားတွေ အခုနောက်ပိုင်းမှာ အရှုံးပေါ်လာကြပါတယ်။
သီးနှံအတွက်လိုအပ်တဲ့ သွင်းအားစု ခက်ခဲလာတာ ၊ ဈေးကွက်ပေါ်ချိန် ဈေးကောင်းပြန်မရတာတွေကြောင့် တောင်သူတွေ စိတ်ဓာတ်ကျ လာတဲ့ ကာလလည်းဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ့်လယ်က စပါးတစ်မျိုးပဲ ထွက်တဲ့အခါ “စပါးဈေးကျပြီဟေ့” ဆိုရင် ခက်ပြီ။
စပါးဈေးက နှစ်တိုင်းကျ။
ဒီလို အကြပ်အတည်း ကာလမျိုးမှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှာ စတင် ကျင့်သုံးပြီး အောင်မြင်ခဲ့တဲ့ စပါးစိုက်ခင်းတွေထဲမှာ ပုဇွန် / ငါးထည့်သွင်းမွေးမြူတဲ့ နည်းလမ်းကို ဝေမျှပေးချင်ပါတယ်။
အစိမ်းရောင်စပါးခင်းတွေဟာ ဆန် ၊ စပါးတွေ ပဲ ထွက်တာမဟုတ်ဘဲ ၊ သား ငါးပုဇွန်တွေ လည်း ထွက်နိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ ဆိုရရင် မိုးဦးရာသီမှာ အကျွန်တို့ တတွေဟာ ၊ စပါးခင်းထဲမှာ ဗုံးထောင်ကြတယ်။ နွေရာသီမှာ အိုင်ပက်ကြတယ်။ ဒါဟာ စပါးခင်းတွေ ထဲမှာ ငါး ၊ ပုဇွန်တွေ ရှင်သန်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သက်သေပါပဲ ။
အကျွန်တို့ တောင်သူတွေက ဒီစပါးခင်းထဲက ငါးတွေကို အဟောသိကံ စားချင်သူစား ၊ ဗုံးပဲထောင်ထောင် မြှုံးပဲ ထောင်ထောင် ကိုယ့်ရဲ့ စီးပွားရေး လို့ မသတ်မှတ်တာကြပါဘူး။
တစ်ဖက်က ပြန်ကြည့်ရင်တော့ ဒါဟာ ဝင်ငွေတွေကို လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးလိုက်ရတာနဲ့ အတူတူပါပဲ ။
ဧရာဝတီတိုင်းထဲ က မိန်းမလှကျွန်းဘက်ကို အကျွန် ရောက်သွားတုန်းက စပါးပင်ကြို စပါးပင်ကြားမှာ ခြေမလောက်ရှိတဲ့ အနက်ရောင် ပုဇွန်ကြား တွေ ပြေးလွှားနေတာ မြင်ခဲ့ရတယ်။
ပိုင်ရှင်ကို မေးကြည့်တော့ စပါးခင်းထဲမှာ ကြားပုဇွန်တွေ ထည့်မွေးထားတာတဲ့။
နောက်တစ်ရက်ကျတော့ ပုဇွန်ဒိုင်တွေမှာ အဲ့ဒီ ပုဇွန်တွေ ရောက်နေပြီ။
စပါးခင်းထဲမှာ ပုဇွန်တွေထည့်မွေးဖို့ ခက်သလားလို့ မေးတော့
“ရေကို ထိန်း တတ်ဖို့ပဲ လိုတယ်” လို့ လယ်ပိုင်ရှင် က ပြန်ပြောပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ရေချို ၊ ရေငံ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိနိုင်တဲ့ အကျွန်ရို့ ရခိုင်က လယ်တွေ ဆိုရင် ပိုပြီးတော့ တောင် ဒီနည်းလမ်းနဲ့ ကိုက်ညီမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
ငါးနဲ့ပုဇွန်တို့ဟာ စပါးခင်းထဲက ပိုးမွှားတွေကို စားသောက်ပေးတာကြောင့် သဘာဝနည်းလမ်းနဲ့ ပိုးကာကွယ်မှုကိုပါ အထောက်အကူပြုနိုင်ပြီး ဓာတုပစ္စည်း အသုံးပြုမှုကို လျော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။
ငါးပုဇွန်က ပြန်ရတဲ့ အညစ်အကြေးဟာ စပါးခင်းကို အဟာရဖြစ်စေတဲ့ အတွက် တော်တန်ရုံ သွင်းအားစုတွေလည်း မလိုတော့ပါဘူး။
ဒီနည်းလမ်းကို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ တွေဖြစ်တဲ့ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း ၊ အင်ဒိုနီးရှား ၊ ဘဂ်လားဒေ့ရှ် ၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွေ မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကတည်း က စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုး ၊ မွေးမြူနေကြပြီဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာ မှာ ဆိုရင်တော့ ဧရာဝတီတိုင်းလို ရေအရင်းအမြစ်ပေါကြွယ်ဝတဲ့ နေရာတွေမှာ ပြုလုပ်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
ဒီစနစ်ရဲ့ အဓိကအားသာချက်ကတော့ စပါးနဲ့ ငါး/ပုစွန်တွေဟာ အချင်းချင်း ဖေးမကူညီကြတဲ့ သဘာဝအပြန်အလှန်အကျိုးပြုစနစ် ကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လည်း စနစ်တကျ တွဲဖက်မွေးမြူရင် စပါးအထွက်နှုန်းကို ၄ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပိုမိုတိုးတက်လာစေနိုင်သလို သမားရိုးကျ ငါးဖမ်းစနစ်မှာ တစ်ဧက ၅ ပိဿာလောက်ပဲ ရနိုင်ပေမယ့် ဒီနည်းစနစ်နဲ့ဆိုရင် ငါးပိဿာချိန် ၂၅ ပိဿာကနေ ၅၀ အထိ ထွက်ရှိနိုင်ပါတယ်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာတာကြောင့် လယ်ယာမြေတွေထဲ ရေငန်ဝင်ပြီး စပါးအထွက်နှုန်း ကျဆင်းလာတဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ဆိုရင် ပထမဆုံးအချက်အနေနဲ့ ဆားငန်ဒဏ်ကို တကယ်ခံနိုင်တဲ့ စပါးမျိုးတွေကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးဖို့တော့လိုပါမယ်။
ပြည်တွင်းမှာ စမ်းသပ်အောင်မြင်နေတဲ့ ဆားငန်ဒဏ်ခံ အထွက်ကောင်းစပါးမျိုးတွေကို အသုံးပြုသင့်ပြီး ဒီစပါးမျိုးတွေဟာ ရေငန်ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရုံတင်မကဘဲ ရေနက်ဒဏ်နဲ့ ပိုးမွှားဒဏ်ကိုပါ ခံနိုင်တာကြောင့် ငါး/ပုစွန်တွေအတွက် ဘေးကင်းတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။
မွေးမြူမယ့် ငါးနဲ့ ပုစွန်အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်တဲ့အခါမှာလည်း မိမိလယ်ကွင်းထဲက ရေရဲ့ ဆားငန်နှုန်းကို အဓိကထား ကြည့်ရပါမယ်။
ရေငန်စပ်ဒေသတွေမှာဆိုရင် ဆားငန်နှုန်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ပုဇွန်ကျား၊ ပုဇွန်ဖြူ ဒါမှမဟုတ် တီလားဗီးယားငါးမျိုးတွေကို အဓိကထား မွေးမြူသင့်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ရေချိုပိုဆန်တဲ့ ဒေသဆိုရင်တော့ ငါးမြစ်ချင်း၊ ငါးခေါင်းပွ ဒါမှမဟုတ် ရေချိုပုစွန်ထုပ်တွေကို တွဲဖက်မွေးမြူနိုင်ပါတယ်။ အဓိက အချက်ကတော့ ဈေးကောင်းရတာထက် ရှင်သန်နှုန်းကောင်းပြီး ကြီးထွားနှုန်းမြန်တဲ့ ငါးမျိုးတွေကို ရွေးချယ်ခြင်းက တောင်သူတွေအတွက် အသားဓာတ်ရော ဝင်ငွေပါ ပိုမိုသေချာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရာမှာ တောင်သူတွေ အတိအကျလိုက်နာရမယ့် အချက်တွေကတော့ လယ်ကွင်းထဲမှာ ရေအနက် တစ်ပေခွဲခန့် အမြဲရှိနေအောင် ကန်သင်းပေါင်ကို မြှင့်တင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် နေပူတဲ့အချိန်မှာ ငါးနဲ့ ပုစွန်တွေ ခိုအောင်းနိုင်ဖို့အတွက် ကန်သင်းပတ်လည်မှာ အနက် တစ်ပေ၊ အကျယ် တစ်ပေခွဲရှိတဲ့ ပတ်မြောင်း ကို မဖြစ်မနေ တူးပေးရပါမယ်။
မြောင်းတူးရာက ထွက်လာတဲ့ မြေကြီးကို ကန်သင်းဖို့ရာမှာ ပြန်သုံးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်ကို လည်း သက်သာစေပါတယ်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူနေတဲ့အချိန် ရေရဲ့ ဆားငန်နှုန်း ကို ဂရုတစိုက် စစ်ဆေးနေဖို့ လိုပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆားငန်နှုန်း ၅ ppt ကနေ ၁၀ ppt အောက်မှာ ရှိနေတာက စပါးရော ငါး/ပုစွန်အတွက်ပါ အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ (၁ ppt ဆိုတာ ရေ ၁ လီတာ (သို့မဟုတ် ရေအလေးချိန် ဂရမ် ၁၀၀၀) ထဲမှာ ဆား ဂရမ် ၁ ဂရမ် ပါဝင်နေတာကို ပြောတာပါ။)
အရေးကြီးဆုံး သတိပြုရမယ့်အချက် ကတော့ ငါးနဲ့ ပုစွန်တွေဟာ ဓာတုဆေးဝါးဒဏ်ကို မခံနိုင်တာကြောင့် စပါးခင်းထဲမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ပိုးသတ်ဆေးနဲ့ ပေါင်းသတ်ဆေး သုံးစွဲခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
အဲဒီအစား ငါးတွေက စပါးဖျက်ပိုးတွေကို စားပေးပြီး ငါးအညစ်အကြေးက စပါးအတွက် သဘာဝ မြေဩဇာ ဖြစ်စေတဲ့ သဘာဝအပြန်အလှန်အကျိုးပြုစနစ်ကို အသုံးချရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် စပါး၊ ငါး၊ ပုဇွန်တို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း မွေးမြူခြင်းသည် သဘာဝနှင့် လိုက်ဖက်ညီသလို တည်တံ့သော လယ်ယာစနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် အရေးပါလာနေပါတယ်။
ဆားငန်မြေဟာ စွန့်ပစ်ရမယ့် မြေမဟုတ်ပါဘူး။ သင့်တော်တဲ့ ဆားငန်ဒဏ်ခံစပါးမျိုး၊ ရေငန်ခံ ငါး/ပုစွန်မျိုးတွေနဲ့ စနစ်တကျ ရေစီမံခန့်ခွဲမှုတွေကို ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဆားငန်မြေတွေဟာ တောင်သူဦးကြီးတို့အတွက် ဝင်ငွေတိုးစေမယ့် နေရာအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသင့်နေပါတယ်။
တောင်သူဦးကြီးတွေကလည်း အခုလိုကာလမှာ ဒီရှေ့ဟောင်းရိုးရာနည်းလေးကို ပြန်လည်လုပ်ကိုင်ရင်း အဘက်ဘက်ကဆိုးရွားနေတဲ့ ကမ္ဘာ့အခြေအနေကိုရင်ဆိုင်သင့်ဖြတ်ကျော်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ် ရှင်။
အထွီးဘုံ ၊ လေးဝတီFM
